Hebben “quasi stiefkinderen” recht op het gunstige kind-tarief en de hoge kind-vrijstelling in de successiewet?

Steeds vaker wonen partners samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap. Wanneer één van beiden kinderen uit een eerdere relatie heeft, rijst de vraag: hoe behandelt de fiscus deze (quasi) stiefkinderen bij erfenissen en schenkingen? Artikel 19 Successiewet biedt duidelijkheid.

In 1970 trouwden 123.631 op een inwonersaantal van bijna 13 miljoen. 50 jaar later is dat nog slechts circa 75.000 (inclusief geregistreerde partnerschappen) op een inwonersaantal van bijna 18 miljoen.[1] Samenwoners worden in het recht vaak anders behandeld dan gehuwden of de daaraan gelijk gestelde geregistreerde partners. Dat geldt nadrukkelijk voor het erfrecht en de successiewet.

De afgelopen decennia zijn we naast minder huwelijken ook steeds meer nieuwe relaties waarbij één van beide partners of beide partners een kind uit een eerdere relatie heeft. Dit fenomeen kan de behoefte met zich meebrengen dat een partner een erfstelling wil maken ten behoeve van het kind van zijn of haar partner.

Voorbeeld

Maarten woont al jaren samen met Vera. Vera heeft een kind uit een eerdere relatie; Basje. Maarten brengt veel tijd met Basje door en er ontstaat een warme band. Maarten neemt in zijn testament een making (erfstelling of legaat) op ten gunstige van Basje. Kort daarna komt Maarten te overlijden. 

Vraag: wat is de fiscale positie van Basje?

Maarten is niet de juridische ouder van Basje waardoor er geen familierechtelijke betrekkingen tot stand zijn gekomen. Er is geen sprake van bloedverwantschap. Doordat Maarten en Vera zijn gaan samenwonen en geen huwelijk of geregistreerd partnerschap zijn aangegaan, is er geen sprake van aanverwantschap. Op basis van het voorgaande zou Basje geen recht hebben op de vrijstelling voor de erfbelasting die geld voor kinderen. Daarnaast zou hij in de tweede tariefgroep vallen (30/40%).

Gelukkig komt artikel 19 van de Successiewet Basje tegemoet. Dit artikel bepaalt dat voor de toepassing van de Successiewet een aanverwant gelijk wordt gesteld met een bloedverwant. Dit betekent dat voor de Successiewet de relatie tussen Maarten en Basje met bloedverwanten wordt gelijkgesteld. Basje is daarmee voor de toepassing van de Successiewet een bloedverwant in de eerste graad van Maarten. Op grond hiervan kwalificeert Basje, voor de fiscale regels in de successiewet als kind. Dat betekent dat Basje recht heeft op de reguliere kindvrijstelling van ruim € 25.000. De erfrechtelijke verkrijging boven de vrijstelling wordt in tariefgroep 1 (10%/20%) belast.

Deze gelijkstelling eindigt als het fiscaal partnerschap voor de successiewet tussen Maarten en Vera, dat de aanverwantschap deed ontstaan, door uit elkaar gaan wordt beëindigd. Als de relatie tussen Maarten en Vera door overlijden wordt ontbonden blijft de fiscale aanverwantschap tussen Maarten en Basje wel bestaan.[2]

Heb je suggesties of ideeën voor een volgend artikel? Stuur mij gerust een mail op jasper@deerfrechtdeskundige.nl. Samen komen we verder!

[1] CBS https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/37772ned?dl=46E78

[2] Art. 19 lid 1b SW