Aansprakelijkheid “amateur-executeur” voor onterecht gemaakte kosten

Externe advieskosten ten aanzien van executeurstaken kunnen door de executeur niet zomaar op de nalatenschap worden afgewenteld. Het Hof Arnhem- Leeuwarden beslist dat de executeur ruim € 12.500 aan de nalatenschap dient te vergoeden.

Wat was er aan de hand?

Op 10 december 2017 komt Trees te overlijden. Trees heeft geen partner en is moeder van Bas (19 jaar). In 2013 had zij een testament opgesteld waarin zij Bas als enig erfgenaam heeft aangewezen. In het testament is tevens een executeurbenoeming opgenomen. Trees heeft in haar testament bepaald dat de executeur geen recht heeft op loon. Wel mag de executeur kosten in de uitoefening van zijn taak gemaakte ten laste komen van haar nalatenschap brengen. Trees heeft in haar testament ook een bewind ingesteld over hetgeen Bas uit de nalatenschap verkrijgt.

De eerst aangewezen executeur en bewindvoerder (Jan) aanvaardt zijn taak als executeur en bewindvoerder niet. De tweede aangewezen executeur en bewindvoerder Maartje aanvaardt de benoeming wel maar na een korte tijd stelt zij, op basis van een toegekende bevoegdheid in het testament, een andere executeur en bewindvoerder in haar plaats; Greet. Greet aanvaardt haar benoeming als executeur en bewindvoerder op 25 januari 2018.

Bas aanvaardt de nalatenschap beneficiair waardoor de nalatenschap in principe vereffend moet worden. Greet legt als executeur echter een “ruimschoots voldoende verklaring af” waardoor de nalatenschap niet volgens de formele regels van vereffening hoeft te worden afgewikkeld.[1]

Omdat Greet ernstig was tekortgeschoten in de nakoming van haar verplichtingen is zij op 25 juni 2020, door de kantonrechter, om gewichtige redenen ontslagen als executeur en als testamentair bewindvoerder.[2]

Greet heeft in de periode dat zij executeur was notaris Speelman opdracht gegeven om een aantal werkzaamheden te verrichten. De notaris heeft daarvoor in totaal € 12.584 gedeclareerd onder vermelding van ‘Notarieel honorarium werkzaamheden en begeleiding afwikkeling nalatenschap, waaronder begrepen – aangifte Inkomstenbelasting, aangifte Erfbelasting, opstellen rekening en verantwoording over kalenderjaren 2017, 2018 en 2019’. Greet heeft deze kosten ten laste van de nalatenschap gebracht.

Bas en de nieuwe bewindvoerder zijn het daar niet mee eens. Volgens hen zijn deze kosten niet aan te merken als in redelijkheid gemaakte kosten in verband met haar taakuitoefening als executeur.

Het Hof overweegt en beslist

Zonder nadere toelichting door Greet is niet duidelijk waarom de notaris werkzaamheden die tot de basistaken van de executeur kunnen worden gerekend (opmaken boedelbeschrijving, aangifte inkomsten- en erfbelasting, opstellen rekening en verantwoording) voor Greet moest verrichten. Dat Greet niet juridisch en administratief is onderlegd doet daar volgens het Hof niet aan af: zij heeft kennelijk in de wetenschap dat zij niet over de voor een executeur vereiste vaardigheden beschikte, haar benoeming aanvaard. Dat dient voor haar rekening en risico te blijven.

Belang voor de praktijk

Een executeur heeft, als dat noodzakelijk of wenselijk is, de zelfstandige bevoegdheid om bij de afwikkeling van nalatenschap deskundigen in te schakelen.[3] In dat geval kunnen de kosten ten laste van de nalatenschap worden gebracht.[4] Het hof stelt in deze zaak dat Greet basistaken van een executeur heeft uitbesteed en dat het in dat kader niet redelijk is dat deze ten laste van de nalatenschap komen. Greet, die geen vergoeding heeft gehad voor haar inspanningen als executeur (liefdewerk oud papier), geconfronteerd met een rekening van ruim € 12.500.

Deze uitspraak illustreert de kwetsbaarheid van een amateur-executeur en het belang van de betrokkenheid van een professionele executeur bij het afwikkelen van een nalatenschap.

Heb je suggesties of ideeën voor een volgend artikel? Stuur mij gerust een mail op jasper@deerfrechtdeskundige.nl. Samen komen we verder!

[1] Art. 4:202 lid 1a BW

[2] Art. 4:149 lid 1f en art. 4:164 lid 1e BW

[3] Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden 4 oktober 2022, ECLI:NL:GHARL:2022:8605 en AG Langemeijer, ECLI:NL:PHR:2021:309 onder 2.27

[4] Art. 4:7 lid 1d BW